Benut de kracht van informeel leren in de detailhandel 

“Dat doe je hier gewoon zo.”

In bijna elke winkel worden zulke zinnen gebruikt. Een ervaren collega laat zien hoe je een klant benadert. Iemand legt uit waar een product ligt. Een teamlid corrigeert vriendelijk hoe iets handiger kan. Een leidinggevende geeft tussen twee klanten door een tip. 

Veel leren in de detailhandel gebeurt informeel. Niet in een klaslokaal, niet via een cursus, maar tijdens het werk. 

Dat maakt informeel leren krachtig. Het is direct, praktisch en verbonden met echte situaties. Maar het heeft ook een risico: als je er niet bewust mee omgaat, blijft het afhankelijk van toeval. 

Wat is informeel leren? 

Informeel leren is leren dat gebeurt tijdens het werk, zonder dat het altijd vooraf gepland is. Het ontstaat in gesprekken, samenwerking, observatie, feedback en het oplossen van problemen. 

In de detailhandel gebeurt dit voortdurend. Een medewerker leert hoe je een klantgesprek start. Hoe je met drukte omgaat. Hoe je producten presenteert. Hoe je samenwerkt tijdens piekmomenten. Of hoe je inschat wanneer je hulp moet vragen. 

Vaak merken mensen niet eens dat ze leren. Ze doen ervaring op, kijken af, proberen uit en passen hun gedrag aan. 

Waarom informeel leren belangrijk is 

De detailhandel is dynamisch. Geen dag is hetzelfde. Klanten stellen andere vragen, leveringen lopen anders, acties veranderen en teamsamenstellingen wisselen. 

Juist daarom is informeel leren belangrijk. Medewerkers hebben niet alleen kennis nodig, maar ook praktisch inzicht. Ze moeten situaties leren inschatten, samenwerken, reageren op klanten en omgaan met onverwachte momenten. 

Dat leer je vaak het beste in de praktijk. 

Informeel leren helpt bovendien bij motivatie en behoud. Als medewerkers merken dat ze groeien door hun werk, krijgen ze meer zelfvertrouwen. Ze voelen zich sneller onderdeel van het team en zien eerder mogelijkheden om verder te komen. 

Het risico van leren op toeval 

Informeel leren gebeurt vaak vanzelf, maar niet altijd goed. Een nieuwe medewerker kan veel leren van een ervaren collega. Maar wat als die collega weinig uitlegt? Of zelf niet het gewenste voorbeeld geeft? Of geen tijd heeft? 

Ook kan onzichtbare kennis verloren gaan. Ervaren medewerkers weten vaak precies hoe ze met klanten, drukte of voorraad omgaan, maar ze leggen dat niet altijd uit. Daardoor blijft belangrijke kennis in het hoofd van één persoon. 

Als informeel leren onbewust blijft, wordt het ongelijk verdeeld. De ene medewerker krijgt veel uitleg en kansen, de ander minder. 

5 manieren om informeel leren sterker te maken 

1. Maak leren bespreekbaar 

Vraag regelmatig: “Wat heb je vandaag geleerd?” of “Wat heb je van een collega afgekeken?” Daarmee laat je zien dat leren onderdeel is van het werk. 

2. Laat collega’s uitleggen waarom ze doen wat ze doen 

Vraag ervaren medewerkers om niet alleen iets voor te doen, maar ook te vertellen waarom ze het zo doen. Zo wordt praktische kennis zichtbaar. 

3. Gebruik klantvragen als leermoment 

Een lastige klantvraag is niet alleen een probleem om op te lossen, maar ook een kans om te leren. Bespreek kort wat er gebeurde en wat een volgende keer handig is. 

4. Wissel rollen of taken af 

Laat medewerkers af en toe meekijken op een andere afdeling, met een andere collega of bij een andere taak. Zo verbreden zij hun kennis en skills. 

5. Waardeer leren van elkaar 

Benoem het als iemand een collega helpt of kennis deelt. Dat maakt informeel leren normaal en versterkt de samenwerking in het team. 

Het Ontwikkelpad Detailhandel als hulpmiddel 

Het Ontwikkelpad Detailhandel helpt om informeel leren in de detailhandel meer richting te geven. Het maakt zichtbaar welke functies, taken, skills en doorgroeimogelijkheden er zijn. 

Daardoor kun je informele leermomenten koppelen aan ontwikkeling. Bijvoorbeeld door te kijken: 

• welke skills iemand al oefent in het werk; 

• welke taken passen bij een volgende stap; 

• welke collega iemand iets kan leren; 

• welke ervaring iemand nog nodig heeft; 

• hoe informeel leren kan aansluiten op scholing of begeleiding. 

Voor werkgevers, HR, L&D, leidinggevenden en arbeidsmarktprofessionals helpt het ontwikkelpad om dagelijkse leermomenten te verbinden met grotere ontwikkelstappen. 

Want informeel leren gebeurt elke dag. De vraag is vooral: herkennen we het, benutten we het en maken we het zichtbaar? 

Welk dagelijks moment op de werkvloer kun jij bewuster gebruiken als leermoment?